Światosystem

ŚwiatosystemŚwiat - z pewnością nie możemy sformułować jednolitej i jednoznacznej definicji tego słowa. Wszystko zależy od tego z jakiej perspektywy jest on przez nas analizowany i postrzegany. Z geograficznego punktu widzenia jest to nie tylko kula ziemska ale i otaczająca ją przestrzeń kosmiczna wraz z wszystkimi znanymi przez nas planetami i innymi ciałami niebieskimi. Jest to przestrzeń nieograniczona ze względu na fakt, że wciąż poszerzana przez nowe okrycia.

Według Encyklopedii PWN definicja świata jest oparta o poglądy filozoficzne. Według tych, jest to ogół tego, co istnieje, całość stworzenia w przeciwstawieniu do Boga. Takie definicje wydają się nam jednak w pewnym stopniu oderwane od rzeczywistości, tzn. nie wnoszą zasadniczej koncepcji świata w myślenie zwykłych ludzi. Myślę, że większość z nas mówiąc o nim wcale nie ma na myśli czarnych dziur, innych planet czy wszechświatu jako takiego. Określiłabym świat raczej jako to co w pewien sposób pośredni czy bezpośredni nas dotyczy, a zatem wszystkie kraje współpracujące ze sobą wzajemnie, ale i zdarzenia, które dziejąc się na półkuli północnej dotyczą południowej i odwrotnie. Świat jako układ zdarzeń i podmiotów, które mimo swojej odrębności i odległości są ze sobą powiązane i niejako nie mogą istnieć bez siebie wzajemnie. Myślę, że takie uzasadnienie bywa zasadne w świetle układu sił i nazewnictwa powstałego w czasie zimnej wojny, kiedy to tereny, które nie należały zarówno do bloku kapitalistycznego ani sowieckiego zostały nazwane Trzecim Światem.

System

System to pewne badane przez cybernetykę obiekty złożone z różnych elementów jako zbioru tych elementów powiązanych ze sobą przez relacje w jedną całość. Zatem pojęcie "system" jest jeszcze bardziej pojemne niż "świat". Możemy go używać właściwie w większości dziedzin życia. Począwszy od psychologicznego "systemu decydowania" poprzez "systemy funkcjonowania urządzeń", aż po "systemy państwowe". Jest to pewien układ działań, które powodują określone rezultaty. Co więcej mechanizmy tego działania są zazwyczaj skierowane na konkretne cele, tak jak np. system parlamentarno-gabinetowy przewiduje, że w sytuacji poprawnego funkcjonowania będzie realizował zasadę trójpodziału władzy. Systemy nie są jedynie zorientowane na określone zadania, samo ich istnienie spełnia ważną rolę porządkowania danej rzeczywistości. Pomyślmy np. o niewielkich przedsiębiorstwach, które definiując zadania poszczególnych pracowników oraz ich relacje np. z innymi podmiotami gospodarczymi dostarczają właśnie pewnego rodzaju systemu. Często nawet nieświadomie sami tworzymy systemy, np. przygotowując się do egzaminu planujemy naszą naukę: zgromadzimy literaturę, zrobimy notatki, a w końcu się nauczymy. Najprościej ujmując, moim zdaniem system jest określonym sposobem działania zmierzającym do konkretnego celu.

Świato - system

Po próbie zdefiniowania części składowych tego pojęcia należy podjąć wyzwanie określenia co możemy współcześnie nazywać świato-systemem. Według Wallersteina oznacza ono pewne uformowane historycznie całości społeczno - ekonomiczne, cechujące się ścisłymi strukturalnymi powiązaniami wewnętrznymi, których podstawą jest zawsze "osiowy" podział pracy, łączący obszary o kluczowym znaczeniu dla produkcji gospodarczej i wytwarzania bogactwa oraz obszary podporządkowane, stanowiące rezerwuar taniej siły roboczej i obfitujące w pożądane zasoby naturalne. Według tej definicji świato-system niekoniecznie obejmuje cały glob ziemski. Znaczący jest jednak fakt, że wyodrębnia on dwie grupy podmiotów: centrum i peryferie - są one nieodłącznymi elementami tego systemu. Są to elementy, które mimo tego, iż nie są wobec siebie równorzędne, otrzymują z współpracy pewne korzyści. Według mnie teoria, którą sformułował Wallerstein jest jak najbardziej widoczna we współczesnym świecie. Wyraźnie mamy wyodrębnione potęgi gospodarcze i podporządkowane im słabsze kraje. Zależności gospodarcze mają wpływ na wszystkie pozostałe dziedziny życia tych podmiotów. Począwszy od sektora politycznego i organizacji międzynarodowych, gdzie właśnie państwa centrum w dużej mierze przygotowują kierunki działania.

O świato-systemie możemy również mówić ze względu na poszerzaniu się działalności organizacji międzynarodowych ale i zwiększaniu się ilości ich członków. Obecnie większość organizacji promuje system demokratyczny i towarzyszące temu zasady prawne. W związku z tym, oczekuje od swoich członków budowania systemu wewnątrz państwowego zgodnie z tym ponadnarodowym. To powoduje, że system na świecie się ujednolica.